KİBİR

Her ne kadar kibir kelimesinin sözcük anlamı “kendini beğenme, başkalarından üstün tutma, büyüklenme, benlik ve gurur” olarak bilinse de bunlara ek olarak, soğuk bir küçümseme davranışı olarak da bu kelime kullanılabilir. Kibirli insan diğer insanlarla arasında bir mesafe koyarak kendini ulaşılamaz bir kalenin içine hapseder. Bu kalenin içinde yaşamanın sebebi de kendini olası incinmelerden koruma çabasıdır. Diğer insanların önemsememesinden, onların eleştirilerinden ya da olumsuz düşüncelerinden uzak tutar. Kibir durumunun kendi içerisinde iki farklı durumu da vardır. Bunlardan biri kendini büyük görme diğeri ise küçümseyici bir soğukluk. Bu durumlar aynı insanda farklı şekillerde ortaya çıkan durumlar da olabilir. Yani, insanın bir durumda onay görmesinden sonra verdiği tepki büyüleyici olurken, onaylanmadığında, rekabet hissettiğinde ya da eleştirileceğini hissettiğinde küçümseyici bir durum ile birlikte soğuk yüzünü ortaya çıkarır. Küçümseyici tavır içerisinde olan insanların genellikle kullandıkları cümleler içerisinde “benim muhatabım değilsin, benim seviyemde değilsin” gibi insanları küçümseyen cümleler olur. Bu durum genelde insana kaybettirir.

İnsanlar hoşlarına giden, onları iyi hissettiren ilişkileri iç dünyalarında tekrarlama yönünde bir arzu barındırırlar. Çiftler arasında birbirlerini sevdikleri ve birbirlerine değer verdikleri kadar bir beraberlik söz konusu olur. İlişkilerinin ilk zamanlarında çiftler, birbirlerinin tutum ve davranışlarına hayranlıkla ilgi gösterip birbirlerini mutlu ederler. Hayata geçirdikleri durumlar veya birbirlerine karşı olan tutum ve davranışlar yeterince beğeniliyor. Bu sayede birbirlerini değerli hissedenlerin gün geçtikçe beğenilme ve hayran olunma ihtiyaçları azalmaya başlıyor. Hiç kimsede beğenilme ve hayran olma isteği hiçbir zaman tam olarak bitmez ancak bu duruma duyulan ihtiyaç zamanla çiftin birlikteliğini sürdürmesinde hayati bir önem taşımaktan çıkar. İnsanların bu duyguları zamanında yeterince yaşamaması, beğenilme ihtiyacının hala sürmesine sebep olur. Yeterince beğeni ve hayranlık görmemiş bir insanda bu duyguyu doyurmak çok zordur. İnsanın bu duygusunu doyurmak zordur çünkü zamanında doyurulmamış bir durum sonradan daha zor telafi edilebilir. Bu durumdaki insanların genellikle tavırları kendilerini çok öven ve yaptıklarını abartarak anlatan tavırlar olmaktadır. Kendilerini övmeleri ve büyük başarılar kazanmış biri olarak hayaller kurmaları, kendisine ve etrafına değersiz biri olmadığını gösterme ihtiyacındandır. Tüm bunlar da aslında insanın kendini ne kadar değersiz hissettiğini ve ancak bir şeylere sahip olmaları durumunda kendilerini iyi hissedebildiklerini gösterir. Kibir insanı küçük düşürür. Küçüklerin de büyüklük taslaması kadar kötü bir şey yoktur aslında.

Kibirli insanı var eden diğer bir tutum da zamanında kendi içindeki büyük hissetme duygusunu yeterince yaşamamış hatta küçümenmiş, ezilmiş olduğu için büyüklenme ve kendini ortaya koyma istekleri bastırıldığı için kimsenin büyüklenmesini kabul edemeyişidir. Karşısında kendini öven veya kendini büyük gören insanlar olduğunda, bu insan kendini kötü hissedebilir. Kendisini geliştirmiş, tevazu içerisinde yaşıyor olmasına rağmen karşısında kendini büyük gösteren davranışların sergilendiği durumda, kendisinin de içerisinde var olan o büyüklenme duygusu varlık gösterir ve karşısındaki insanı küçümsemek zorunda hisseder. Bunu yapmadığı zaman da karşısındakinin davranışları kendisini kışkırtmaya devam eder. Bir yandan bu durumun karşısına çıkıp karşısındakini küçümsemek ister, bir yandan da bu durumun kendisini küçük düşürmesinden çekinir. Böyle bir çatışma içerisinde bazen aşırı tevazunun da insanın kendi içerisindeki kibirden geldiği, bu kibrin ve tevazu çatışmasının insanın kişiliğine zarar verdiği gözlemlenmektedir. Kısacası kibir durumunun insanlarda eksik olan bazı unsurlardan dolayı ortaya çıktığı görünmektedir. İnsanlar bu eksikliklerini kibir ile telafi etmeye çalışsalar da bu durum uzun vadeli bir çözüm yolu olarak görünmemektedir. Kibir sayesinde insanın kendine olan saygısını ayakta tutmaya çalışan bazı insanların, kibirli olmasını tolere eden ve hatta destekleyen bir çevre edinmesi, insanın daha uzun bir süre kendine saygısını ayakta tutmasını sağlayabilir.  Ancak bu tür insanlar çevresinin yüzünden git gide daha fazla kibirli, küstah ve ahlak yoksunu olabilir.